Pomimo sporej harmonizacji i prób ujednolicenia prawa spółek w UE, spółka z o.o. i jej odpowiedniki różnią się od siebie w poszczególnych państwach UE. Jedną z takich różnic jest wymagana forma w jakiej musi być zawarta umowa sprzedaży udziałów w spółce z o.o. W przypadku udziałów w polskiej sp. z o.o. wymagane jest zawarcie umowy z podpisami notarialnie poświadczonymi. A jak sytuacja wygląda w przypadku GmbH, ale austriackiej?
Swoboda obrotu udziałami w austriackiej GmbH
Austriacka GmbH-Gesetz w § 76 Abs 1 GmbHG wskazuje na możliwość rozporządzania i dziedziczenia udziałami GmbH. Jednocześnie austriackie przepisy, podobnie jak polskie, dopuszczają możliwość ograniczenia zbywania udziałów (tzw. klauzule winkulacyjne). W szczególności możliwe jest uzależnienie zbycia udziałów od zgody spółki lub wspólników. Umowa spółki GmbH może również wskazywać cechy/kwalifikacje jakie zobowiązany jest mieć nabywca udziałów.
Sprzedaż udziałów GmbH – wymagana forma
Sprzedaż udziałów w GmbH wymaga formy aktu notarialnego. Czyli – w przeciwieństwie do polskich regulacji – nie chodzi wyłącznie o poświadczenie przez notariusza podpisów osób uczestniczących w transakcji. W tym przypadku cała transakcja wymaga zachowania formy aktu notarialnego. Uzasadnieniem rygorystycznego wymogu formy jest chęć „unieruchomienia” przez ustawodawcę udziałów w GmbH aby zapobiec obrotowi udziałów na rynku. To ma odróżniać udziały GmbH od akcji spółek publicznych.
Warto zwrócić uwagę, że w niektórych przypadkach, w szczególności przy bardziej skomplikowanych transakcjach (np. umowy inwestycyjne), umowa zobowiązująca do zbycia udziałów oraz zbycie udziałów odbywają się oddzielnie. Zgodnie z austriackimi przepisami każda z tych czynności wymaga formy aktu notarialnego (zarówno zobowiązanie do sprzedaży jak i sama sprzedaż udziałów). W kontekście samej transakcji istotne są koszty takiego aktu – szacowane koszty w przypadku sprzedaży udziałów sięgają od ok. kilkuset EUR w górę. Koszt aktu notarialnego zależy od realnej wartości zbywanych udziałów.
Sprzedaż udziałów GmbH następuje z chwilą zawarcia umowy przenoszącej własność udziałów. Dla skuteczności przeniesienia udziałów nie jest wymagany wpis do rejestru, podobnie jak ma to miejsce w przypadku polskich spółek z o.o.
Podsumowanie
Aktualnie barierą w obrocie udziałami spółki z o.o. w Polsce nie jest zasadniczo obowiązek poświadczenia podpisów przez notariusza pod umową sprzedaży udziałów. Nie jest nią również koszt ich poświadczenia. Z drugiej strony jeszcze bardziej wymagające zasady dla sprzedaży udziałów przewidują przepisy austriackie. Po pierwsze wymagany jest akt notarialny dla całej umowy (a nie tylko poświadczenie podpisów). Po drugie, koszty notarialne w związku ze zbyciem udziałów są nieporównywalnie większe niż w Polsce. W związku z tym w ten sposób „unieruchomienie” udziałów w austriackiej GmbH jest silniejsze niż w polskiej sp. z o.o. Może to jest powód, dlaczego dyskusje i rozważania prawne w Austrii o dopuszczalności wykonania czynności notarialnych przez innego notariusza w UE są dość żywe.
W przypadku pytań lub wątpliwości – zachęcam do kontaktu: kontakt@spolkawsieci.pl