Angielska limited i jej założenie przez długi czas było postrzegane jako sensowny krok w kierunku ekspansji zagranicznej. Zachętą do założenia limited były i są też zasadniczo niższe wymogi wobec niej niż wobec jej odpowiedników, np. wobec niemieckiej GmbH.
Brexit spowodował jednak wiele konsekwencji prawnych dla angielskiej limited działających na terenie UE. Jedną z nich jest zastosowanie w Niemczech niemieckiej teorii siedziby (Sitztheorie) wobec spółek angielskich. Potwierdził to wyrok OLG München (Az. 29 U 2411/21) z 5 sierpnia 2021 r. oraz niedawny wyrok BGH z 14 lipca 2026 r. (II ZR 202/25).
Angielska limited nie może być stroną postępowania
Tłem dla rozstrzygnięcia sprawy przez OLG München była chęć rozpoczęcia postępowania przez sklep online z kosmetykami. Spółka prowadząca sklep, angielska limited, złożyła wniosek o zaprzestanie naruszeń w związku z narzuconymi wymogami cenowymi – dla niektórych produktów odkupowanych od dystrybutora przez 4 miesiące miały obowiązywać określone ceny. Weryfikacja formalna wniosku doprowadziła jednak sąd do konkluzji, że angielska limited nie mogła takiego wniosku złożyć. Nie mogła być stroną postępowania.
Taki wniosek był konsekwencją zastosowanej Sitztheorie. Oznacza ona w uproszczeniu, że jeżeli decyzje gospodarcze danej spółki podejmowane są na terenie Niemiec (Verwaltungssitz), to spółka ta powinna być spółką zarejestrowaną w Niemczech. Jeżeli jednak jest to spółka prawa zagranicznego (np. angielskiego), sądy niemieckie kwestionują osobowość prawną takiej spółki. To z kolei prowadzi do rozważań o odpowiedzialności wspólników tej spółki wobec wierzycieli.
Osobowość prawna spółek z UE w Niemczech
Należy mieć na uwadze, że ww. zasada nie ma zastosowania wobec spółek założonych w Unii Europejskiej. Wynika to orzeczeń TS UE (Centros, Überseering, Inspire Art). W UE obowiązuje Gründungstheorie – państwa UE, w tym Niemcy, są zobowiązane uznawać osobowość prawną spółek założonych w innych państwach UE, niezależnie od tego, że decyzje w tych spółkach mogą być podejmowane w Niemczech. Podobnie Gründungstheorie nie obowiązuje w przypadkach, gdy obowiązują umowy międzynarodowe uznaję osobowość prawną spółek zagranicznych (np. UE – USA oraz UE – Kanada).
W opisywanej sprawie sąd w Monachium musiał odpowiedzieć na pytanie, czy po ustaniu okresu przejściowego w związku z Brexitem należy stosować Gründungstheorie czy też Sitztheorie. Sąd wskazał, że umowa UK – UE nie zawiera postanowień dotyczących stosowania Gründungstheorie. Nie było zatem podstaw do zastosowania jej wobec angielskiej limited. To z kolei oznaczało, że sąd uznał angielską limited za jednoosobowego przedsiębiorcę – była to spółka, która miała jednego wspólnika.
Klauzula wykonalności przeciwko wspólnikowi angielskiej limited
Niedawno niemiecki BGH przedstawił dalsze, logiczne konsekwencje zastosowania wyżej opisanego mechanizmu. Zgodnie z uzasadnieniem przytoczonego wyroku BGH, wierzyciel może uzyskać klauzulę wykonalności przeciwko jedynemu wspólnikowi angielskiej limited, jeżeli wyrok został wydany przeciwko angielskiej limited wobec której zastosowano Sitztheorie. Innymi słowy – utrata osobowości prawnej w związku z zastsowaniem Sitztheorie oznacza, że wszystkie prawa i obowiązki przechodzą na jedynego wspólnika angielskiej limited. To z kolei oznacza odpowiedzialność takiego wspólnika pełnym majątkiem za zobowiązania angielskiej limited.
Podsumowanie
Wyroki niemieckie pokazują bardzo praktyczne skutki Brexitu dla obrotu gospodarczego. Nie od dziś wiadomo, że sztuką nie jest założyć spółkę w innym państwie, lecz ustalić czy daje ona realnie możliwość ograniczenia ryzyka gospodarczego – do majątku spółki. Angielska limited nie jest zatem już tak atrakcyjną spółką jak była w trakcie obecności Wielkiej Brytanii w UE. Tym samym coraz bardziej popularne staje się np. przekształcanie angielskich spółek w spółki irlandzkie.
W przypadku pytań lub wątpliwości: kontakt@spolkawsieci.pl
Radca prawny specjalizujący się w prawie spółek, prawie IT i własności intelektualnej. Kliknij aby przeczytać więcej.